Lichaamstypes; van amoebe tot mens

Kijken naar het lichaam: endomorf, mesomorf en ectomorf

Als je als masseur of massagetherapeut een cliënt in je praktijk krijgt, dan brengt die niet alleen informatie met zichzelf mee door te vertellen. Direct nemen we ook informatie op over hoe iemand eruit ziet, wat zijn uitstraling is, etc. Dit kan allemaal hele waardevolle informatie zijn om tijdens je behandelingen te gebruiken. Hoe helderder het gehele ‘plaatje’, hoe doeltreffender je te werk kan gaan met je interventie. Uiteindelijk wil je je cliënt zo snel mogelijk weer zodanig op de rails krijgen, dat hijzelf het heft weer in handen kan nemen.

Als je kijkt naar iemand, heb je inderdaad al snel een gevoel van de soort energie die om deze persoon heen hangt; zijn of haar uitstraling. Maar er is meer om naar te kijken, zoals de lichaamsbouw. Hoe is iemand gebouwd en wat voor associaties levert jou dat op? Iemand met gebogen schouders kan bijvoorbeeld het beeld geven van een persoon die een zware last draagt. Het verhaal wat hij vertelt bevestigt mogelijk deze waarneming. En zo niet, dan heb je in ieder geval de mogelijkheid om zoiets subtiel te verifiëren. Zit je niet op het goede spoor, dan laat je dat weer los. Het zijn mogelijkheden, geen vaststaande feiten. Bovendien heeft zo’n last voor iedereen weer een eigen aard en kleur. Dus met die ene waarneming ben je er nog niet. Maar alles wat helpt om dichter bij je cliënt te komen en deze zich bewust te laten worden van wat er zoal is, is een bruikbaar hulpmiddel in je interventie.

Karakterstructuren

Reich en Lowen zijn de grondleggers van de karakterstructuren, waarvan er vijf of meer te onderscheiden zijn. Wij beperken ons tot de indeling in vijf karakterstructuren, de schizoïde, de orale, de psychopathische, de masochistische en de rigide karakterstructuur. Het basisidee is dat de mens zich in zijn ontwikkeling volgens bepaalde defensiemechanismen kan vormen. Om zich te beschermen tegen psychologische pijn neemt het lichaam een defensief patroon aan. De chronische spierspanning in het lichaam die veroorzaakt wordt door het zich pantseren tegen die pijn, zet zich vast en is daarom in het volwassen lichaam herkenbaar aan een specifieke lichaamshouding. Soms zie je dat heel duidelijk, als één van de karakterstructuren er heel duidelijk bovenuit springt. Soms is het lastiger te zien, als iemand veel van diverse karakterstructuren in zich heeft.

Een ander, wat eenvoudiger, model om te gebruiken als je naar het lichaam en de houding en bouw daarvan kijkt, is de indeling in endo-, meso en ectomorf. Ook hier is het interessant in hoeverre je, wat je ziet, naar een verwacht karakter van iemand kunt vertalen en in het vervolg daarvan naar een passende, effectieve interventie. Ook weer met het doel in iemand in zo’n kort mogelijke tijd te helpen zichzelf te herkennen en te erkennen.

Amoebe en de mens

Als we naar de evolutie kijken, dan begint het dierlijke leven op aarde met de eencellige, de amoebe. Dit was de allereerste dierlijke levensvorm. De amoebe eet voedsel dat toevallig langskomt. Hij is niet of nauwelijks in staat zich actief naar voedsel te bewegen, maar als voedsel langskomt, kan hij zodanig van vorm veranderen, dat hij het voedsel insluit en op kan nemen. Dit noemen we een endomorfe levensvorm. De volgende stap in de evolutie was iets gaan ontwikkelen, zodat het mogelijk werd zich naar het voedsel toe te bewegen. Er werd een bewegingsstelsel aangelegd; de mesomorfe levensvorm. Een weer daarop volgende stap in de evolutie was de aanleg van het denkvermogen, zodat er niet alleen naar het voedsel toe bewogen kon worden, maar door middel van het denkvermogen de voedselbeschikbaarheid en variëteit ervan toe kon nemen. Dat is de ectomorfe levensvorm.

In de lichaamsbouw van mensen vind je ook deze drie typen terug:

De Bourgondier, de Denker en de Atleet

Het endomorfe type is gericht op voedsel, op nemen, op gevoed worden. Dit is de persoon die alles wat er is tot zich moet nemen (letterlijk en figuurlijk), de bourgondiër. Deze persoon trekt ook alles naar zich toe.Het mesomorfe type is gericht op doen; deze persoon moet het voelen en ervaren. Hij is het sportieve type, moet altijd bezig zijn.Het ectomorfe type is gericht op denken, cognitieve voeding; deze persoon moet het kunnen begrijpen. Dit is de denker, de schaker, de creatieve geest, het hoofd vormt het middelpunt van het lichaam.

Wil je dit in therapie gebruiken, dan is de uitnodiging voor het endomorfe type om hem te laten voelen. Met het mesomorfe type moet je iets doen, bewegen (oefeningen, rekken, strekken). Het ectomorfe type mag je begeleiden in deze persoon uit zijn hoofd te halen.

Het is een ander model dan dat van de karakterstructuren, het gaat om andere ‘hokjes’ en is wellicht een iets makkelijker en bruikbaarder model.

Friends

Om te oefenen, zowel in karakterstructuren als in dit model, kun je naar de personages in je favoriete serie kijken (goede voorbeelden zijn Friends of Divorce, maar eigenlijk is elke serie geschikt). Daar zijn beslist alle typen in terug te vinden en dan kun je ook zien hoe dat inwerkt op de interactie met andere typen.